Aktualności
Telefon komórkowy a bezpieczeństwo na drodze
2011-12-18
Zjawisko odnoszące się do wpływu używania telefonu komórkowego przez prowadzących pojazdy na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Psychologiczne teorie uwagowe i empiryczne dowody wskazują na negatywny wpływ prowadzenia rozmów oraz sporządzania wiadomości tekstowych przy użyciu telefonu komórkowego na bezpieczeństwo jazdy. Wpływ ten jest niezależny od użycia zestawów głośnomówiących oraz zestawów słuchawkowych.
Dystrakcja
Rozproszenie uwagi kierującego pojazdem pod wpływem użycia telefonu komórkowego występuje w następujących aspektach:
* Fizycznym: może wywoływać motoryczne problemy z opanowaniem czynności kierowania
* Poznawczym: dotyczy możliwości przetwarzania informacji i świadomej oceny sytuacji na drodze. Obciążenie poznawcze pełni istotną funkcję, na co wskazują badania eksperymentalne wskazujące brak różnic przy użyciu zestawów zdalnych oraz rozmowie za pomocą tradycyjnej słuchawki. Również badania symulacyjne porównujące sytuację rozmowy z zestawem pozwalającym na swobodne kierowanie obiema rękoma oraz sytuację bez telefonu ujawniły znaczny spadek świadomości sytuacji na drodze w przypadku rozmowy telefonicznej.
* Wzrokowym: sięganie po telefon lub pisanie wiadomości tekstowych powoduje, że osoba kierująca pojazdem nie patrzy na drogę.
* Słuchowym: szczególnie, kiedy jakość połączenia telefonicznego jest niska, osoba odbiera dźwięki z aparatu telefonicznego, a nie z otoczenia
Ograniczenie bezpieczeństwa
Literatura o charakterze meta-analitycznym wskazuje na konkretne mechanizmy wpływu dystrakcji. Przejawia się on konkretnymi zachowaniami kierowców:
* wolniejszymi reakcjami na bodźce związane z ruchem drogowym oraz częstsze ich pomijanie,
* wolniejszymi reakcjami hamowania pojazdu, zwiększoną gwałtownością hamowania i zmniejszoną odległością do poprzedzającego pojazdu po wyhamowaniu,
* zmniejszeniem stopnia uświadamiania sobie sytuacji na drodze,
podejmowaniem bardziej ryzykownych decyzji.
Dane statystyczne i eksperymentalne
Większość kierowców (60-70%) wskazuje, że przynajmniej czasami używa telefonu komórkowego w czasie jazdy samochodem. Badania epidemiologiczne wskazują, że kierowcy używający telefonu komórkowego są ponad czterokrotnie bardziej narażeni na wypadek lub kolizję niż ci, którzy tego nie czynią. Ryzyko wypadku lub kolizji jest większe o 38% w przypadku osób korzystających z telefonu komórkowego.
Procesy uwagowe
Proces przetwarzania informacji przez człowieka jest ograniczany przez właściwości systemu nerwowego oraz poznawczego. Zjawisko to w jednym ze swoich aspektów opisywane jest przez teorie uwagi. Do grupy tej można zaliczyć m.in.: teorię filtra uwagowego Donalda Broadbenta, teorię procesów przeduwagowych i uwagi Ulica Neissera czy teorię puli zasobów uwagi Daniela Kahnemana.
Paradygmat podwójnych zadań
Psychologia wykształciła paradygmat badawczy podwójnych zadań. Jest to metoda służąca wskazywaniu zależności wynikających z obciążenia poznawczego z poziomem poprawności wykonania zadania. Dobranie odpowiednio trudnych zadań powoduje spadek poprawności reakcji przynajmniej dla jednego. Opisaną metodę badawczą można bezpośrednio odnieść do naturalnej sytuacji prowadzenia samochodu i rozmowy telefonicznej.
Źródło: Wikipedia
